Artikulu honetan ez dugu gehiegi sakonduko, baina argi azaldu nahi dugu zer den landareen geldialdi begetatiboa eta zertarako balio duen. Pos honen helburua zera da, irakurtzean, irakurleak landareen ziklo honi buruz oinarrizko nozio batrzuk izatea.
Landareen bizi-zikloan, geldialdi begetatiboa fenomeno garrantzitsuenetako bat da, eta gutxien ikusten denet ziklo bat da. Prozesu honi atseden begetatiboa edo latentzia ere esaten zaio, eta landarearen hazkunde aktiboa gelditu eta metabolismoa minimora murrizten duen aldi bat adierazten du. Jarduerarik gabeko denbora dirudien arren, sase hau zuhaitzaren biziraupenerako oso fase garrantzitsua da, zeren fase honetan, hurrengo garapen-ziklorako prestatzeko erabiltzen du.
Zer da geldialdi begetatiboa?
Geldialdi begetatiboa aktibitate ezaren edo hazkunde oso geldoaren fase bat da, batez ere landarearen aireko zatiari eragiten diona (adarrak, hostoak…). Denbora horretan, landareak kimu, hosto edo lore berrien ekoizpena eteten du, eta bere jarduera fisiologikoa ahalik eta gehien murrizten du. Hala ere, horrek ez du esan nahi erabat inaktibo dagoenik: barneko ehunetan funtsezko zelula-prozesuek jarraitzen dute, oso erritmo txikian bada ere.
Zertarako balio du
Eboluzio-estrategia horrek hainbat bizi-funtzio betetzen ditu:
- Kontrako baldintzen aurkako babesa: Geldialdi begetatiboa estazio hotz edo lehorrekin bat dator, non hazkundea bideraezina edo kaltegarria izango litzatekeen.
- Energia eta baliabideak aurreztea: Bere jarduera murriztean, uraren eta nutrienteen kontsumoa minimizatzen du.
- Barne-berrantolaketa: Fase horretan elikagaiak birxurgatu, ehunak konpondu eta ernamuinak prestatzen dira hurrengo agerraldirako.
Zuhaitz hostogalkorretan, adibidez, hostoak erortzen direnean beraien atsedenaldia hasi egiten da, neguko tenperatura baxuei aurre egiteko.
Zenbat irauten du?
Geldialdi begetatiboaren iraupena aldatu egiten da zuhaitz espeziearen arabera , klimaren eta ingurumen-baldintzen arabera. Oro har:
- Klima epeletan, geldialdiak 2 eta 5 hilabete artean iraun dezake, udazkenaren amaieratik udaberriaren hasierara arte.
- Zona tropikal edo subtropikaletan, urtaro lehorrarekin bat etor daiteke.
- Espezie batzuek artifizialki induzitutako latentzia dute (estres hidrikoagatik edo inausketagatik, adibidez).
Gainera, landare batzuek latentzia endogenoa deritzona dute, eta ez dira hazten hasten barne-faktore jakin batzuk bete arte (adibidez, hotza metatzea).
Noiz hasten da eta noiz amaitzen?
Ipar hemisferioan, zurezko espezie askoren geldialdi begetatiboa urria eta azaroa bitartean hasten da, tenperaturak jaisten direnean eta argi-orduak jaisten direnean. Otsaila amaitu eta apirila bitartean amaitzen da, espeziearen eta tokiko klimaren arabera. Fase honen amaiera desborratzearekin edo agerraldi berriak agertzearekin agertzen da.
Landaketetan edo bertakoak ez diren espezieetan, egutegi hori aldatu egin daiteke; beraz, funtsezkoa da landare espezifiko bakoitzean atsedenaren sarrera- eta irteera-zeinuak behatzea.
HARPIDETZA EGITEKO
https://chat.whatsapp.com/HrALSaTeE3E5pnGJs17YAx